Garbowanie roślinne czy chromowe: co naprawdę się zmienia
Skóra surowa to jeszcze nie skóra wyprawiona. Zostawiona sama sobie gnije. Garbowanie to etap, który temu zapobiega, wiążąc włókna kolagenu tak, by przestały się rozkładać. Są dwa sposoby, by to zrobić, i dają naprawdę różne materiały.
Żaden nie jest lepszy. Pasują do różnych przedmiotów, a większość zamieszania wokół tego tematu bierze się stąd, że ludzie spierają się, co wygrywa, nie mówiąc do czego.
Garbowanie roślinne
Starsza metoda, a nazwa mówi, co się dzieje. Skóry leżą w dołach albo bębnach z garbnikami pozyskanymi z materiału roślinnego, głównie z kory drzew, a także z liści i innych źródeł roślinnych. Te garbniki powoli przenikają skórę.
Powoli to słowo klucz. Garbowanie roślinne trwa tygodnie, a przy ciężkich skórach potrafi sięgnąć paru miesięcy. Ten czas odpowiada za większość ceny.
To, co wychodzi, jest sztywne. Skóra garbowana roślinnie zaczyna twardo i taka zostaje, dopóki się jej nie używa, a potem stopniowo mięknie i układa się do tego, co nosi. Ciemnieje pod wpływem słońca i tłuszczu ze skóry i właśnie to ludzie nazywają patyną: powierzchnia zapisuje, gdzie była. Zakres kolorów jest ograniczony, głównie odcienie naturalne i brązy, bo same garbniki mają kolor.
Garbowanie chromowe
Metoda nowoczesna, opracowana w dziewiętnastym wieku, z solami chromu(III) zamiast garbników roślinnych. Jest szybka: dzień albo dwa zamiast tygodni.
Ta szybkość tłumaczy jej przewagę. Około 80 procent skóry na świecie garbuje się chromowo, według International Chromium Development Association.
Efekt jest miękki od pierwszego dnia, przyjmuje kolor w całym spektrum i znosi wilgoć lepiej niż skóra garbowana roślinnie. Nie wytwarza patyny w ten sam efektowny sposób, bo w garbowaniu jest mniej tego, co mogłoby ciemnieć. Starzeje się przez wycieranie i nabieranie połysku, a nie przez zmianę koloru.
Obok siebie
| Garbowanie roślinne | Garbowanie chromowe | |
|---|---|---|
| Środek garbujący | Garbniki roślinne, głównie kora | Sole chromu(III) |
| Czas | Tygodnie do miesięcy | Dzień lub dwa |
| Udział w produkcji światowej | Niewielka mniejszość | Około 80 procent |
| Prosto z pudełka | Sztywna, wymaga rozchodzenia | Od razu miękka |
| Starzenie | Ciemnieje, wyraźna patyna | Nabiera połysku, trzyma kolor |
| Zakres kolorów | Odcienie naturalne i brązy | Praktycznie nieograniczony |
| Woda | Łatwo plami | Znosi więcej |
| Koszt | Wyższy | Niższy |
| Pasuje do | Pasków, futerałów, rzeczy usztywnianych | Miękkich toreb, odzieży, tapicerki |
Pytanie o chrom, postawione porządnie
Tu większość tekstów na ten temat przestaje być użyteczna, więc warto być precyzyjnym. Są dwa różne chromy i notorycznie się je myli.
Chrom(III) to ten, którego używają garbarnie. Występuje naturalnie i nie jest tym groźnym.
Chrom(VI), chrom sześciowartościowy, to ten, o którym ludzie myślą. Działa alergizująco w kontakcie z uczuloną skórą, a niektóre jego związki są klasyfikowane jako rakotwórcze, głównie przy wdychaniu. Nie jest środkiem garbującym i nie stosuje się go celowo. Może powstać później, gdy chrom(III) utleni się wskutek niedostatecznej obróbki chemicznej przy wykończaniu albo złych warunków przechowywania.
Prawdziwe pytanie nie brzmi więc "czy ta skóra zawiera chrom", tylko "czy wykończył ją ktoś kompetentny". Odpowiadają na to dwie rzeczy.
Pierwsza to prawo. Przepisy unijne zakazują chromu(VI) w skórach mających kontakt z ciałem, a pozycja 47 załącznika XVII REACH ogranicza go do 3 mg/kg. Skóra sprzedawana legalnie na rynku europejskim musi to spełniać.
Druga to certyfikacja. Leather Working Group audytuje garbarnie, a te z wyższymi ocenami dodają po garbowaniu garbniki roślinne albo przeciwutleniacze właśnie po to, by nie powstawał chrom(VI). Jeśli producent podaje garbarnię ocenioną przez LWG, znaczy to więcej niż słowo "eko" postawione gdziekolwiek na stronie.
Garbowanie roślinne ma zresztą własny rachunek środowiskowy i nie jest on pusty. Zużywa znacznie więcej wody i czasu, a zużyte kąpiele garbnikowe trzeba zagospodarować. Uczciwy wniosek jest taki, że oba procesy da się prowadzić dobrze albo źle, i że sposób pracy garbarni waży więcej niż to, którą metodę stosuje.
Które garbowanie do którego przedmiotu
Dopasuj garbowanie do zadania, a spór w dużej mierze się rozpływa.
Garbowanie roślinne zasługuje na swoje miejsce tam, gdzie chodzi o sztywność. Pasek, który nie ma się rozciągać. Futerał, który musi trzymać kształt. Usztywniana torba, która ma przyjść twarda i przez pięć lat stać się twoja. Jeśli chcesz, by przedmiot widocznie zapisywał, jak był używany, to jest ten wybór.
Garbowanie chromowe zasługuje na swoje miejsce tam, gdzie liczy się miękkość i powtarzalność. Torba, która ma być wygodna pierwszego ranka, a nie setnego. Wszystko w kolorze innym niż brąz. Wszystko, co będzie regularnie spotykać deszcz.
Torba podróżna, która przychodzi sztywna i pozostaje sztywna przez rok, nie jest bardziej autentyczna. To po prostu zła skóra do tego zadania.
Czego używa NEGOTIA, bez owijania
Nasze karty produktów podają skórę nappa, a nappa jest z reguły garbowana chromowo. Jesteśmy po chromowej stronie tego porównania i nie ma powodu tego omijać.
To także właściwa strona dla tego, co robimy. Folio na laptopa albo torba podróżna musi być miękka w dniu, w którym przychodzi, musi istnieć w czerni, a nie tylko w koniaku, i musi znieść przejście w deszczu z auta do biura. Garbowanie roślinne uczyniłoby te produkty gorszymi w ich rzeczywistym zadaniu, i przy okazji droższymi.
Jeśli chcesz pełne wyjaśnienie, co nappa mówi, a czego nie, zajmuje się tym czym jest skóra nappa, łącznie z tym, dlaczego samo słowo nic nie mówi o klasie licu. O tym, jak materiał zachowuje się, gdy już go masz, jest pielęgnacja i czyszczenie skórzanej torby.
Pełna oferta, z materiałami i wymiarami przy każdym produkcie, jest w kolekcji toreb.
Jak rozpoznać, co już masz
Laboratorium niepotrzebne. Trzy wskazówki, od najbardziej wiarygodnej.
- Dotknij krawędzi. Skóra garbowana roślinnie jest zwykle grubsza, a cięta krawędź jest jasna, zwarta i daje się wypolerować. Krawędzie skóry chromowej są często cieńsze i w przekroju pokazują blady szaroniebieski rdzeń, właśnie od garbowania.
- Popatrz na kolor. Żywe kolory, czerń i prawdziwe szarości to prawie zawsze chrom. Naturalny odcień, który nierówno pociemniał tam, gdzie dotykają go dłonie, to prawie zawsze garbowanie roślinne.
- Naciśnij. Skóra garbowana roślinnie trzyma zagięcie i potrzebuje chwili, by wrócić. Chromowa odbija się od razu.
Żadna z tych wskazówek nie mówi, czy skóra jest dobra. To kwestia klasy lica, całkiem innej osi, i to ona decyduje, jak rzecz będzie wyglądać za pięć lat.
