Plantaardig gelooid leer vs chroom gelooid leer: wat verandert er echt?
Een huid is geen leer. Laat je hem liggen, dan rot hij weg. Looien is de stap die dat stopt, door de collageenvezels te binden zodat ze niet meer vergaan, en er zijn twee manieren om dat te doen die echt verschillende materialen opleveren.
Geen van beide is de betere. Ze passen bij verschillende producten, en de meeste verwarring rond dit onderwerp komt doordat mensen ruziën over wat wint zonder erbij te zeggen waarvoor.
Plantaardig looien
De oudere methode, en de naam zegt wat er gebeurt. Huiden liggen in kuipen of vaten met looistoffen uit plantaardig materiaal, vooral boomschors, plus bladeren en andere plantendelen. Die looistoffen werken langzaam door de huid heen.
Langzaam is het sleutelwoord. Plantaardig looien duurt weken, en bij zware huiden kan het oplopen tot een paar maanden. Die tijd is het grootste deel van de reden dat het meer kost.
Wat eruit komt is stevig. Een plantaardig gelooide huid begint stug en blijft dat tot hij gebruikt wordt, waarna hij geleidelijk zachter wordt en zich vormt naar wat hij draagt. Hij wordt donkerder door zonlicht en huidvetten, en dat is wat mensen bedoelen met patina: het oppervlak legt vast waar het is geweest. Het kleurbereik is beperkt, met vooral tan- en bruintinten, omdat de looistoffen zelf kleur hebben.
Chroom looien
De moderne methode, ontwikkeld in de negentiende eeuw, met chroom(III)zouten in plaats van plantaardige looistoffen. Het gaat snel: een dag of twee in plaats van weken.
Die snelheid verklaart de dominantie. Ongeveer 80 procent van al het leer ter wereld is chroom gelooid, aldus de International Chromium Development Association.
Het resultaat is zacht vanaf de eerste dag, neemt kleur op over het hele spectrum, en verdraagt vocht beter dan plantaardig gelooid leer. Het ontwikkelt niet op dezelfde opvallende manier patina, omdat er in de looiing minder zit dat donkerder wordt. Het veroudert door slijtage en glad wrijven in plaats van door verkleuring.
Naast elkaar
| Plantaardig gelooid | Chroom gelooid | |
|---|---|---|
| Looimiddel | Plantaardige looistoffen, vooral schors | Chroom(III)zouten |
| Tijd | Weken tot maanden | Een dag of twee |
| Aandeel wereldproductie | Kleine minderheid | Ongeveer 80 procent |
| Uit de doos | Stevig, moet ingelopen worden | Direct zacht |
| Verouderen | Wordt donkerder, sterke patina | Wrijft glad, houdt kleur |
| Kleurbereik | Tan en bruin | Praktisch onbeperkt |
| Water | Vlekt snel | Verdraagt meer |
| Kosten | Hoger | Lager |
| Past bij | Riemen, holsters, gestructureerde producten | Zachte tassen, kleding, meubelstoffering |
De chroomvraag, goed beantwoord
Hier gaat het meeste dat over dit onderwerp geschreven wordt de mist in, dus het loont om precies te zijn. Er zijn twee verschillende chromen en ze worden stelselmatig verward.
Chroom(III) is wat looierijen gebruiken. Het is een natuurlijk voorkomende vorm en niet de gevaarlijke.
Chroom(VI), zeswaardig chroom, is degene waar mensen aan denken. Het werkt allergeen bij contact met gevoelige huid en bepaalde verbindingen gelden als kankerverwekkend, vooral bij inademing. Het is geen looimiddel en wordt niet bewust gebruikt. Het kan achteraf ontstaan, wanneer chroom(III) oxideert door gebrekkige chemische behandeling tijdens de afwerking of door slechte opslagomstandigheden.
De echte vraag is dus niet "zit er chroom in dit leer" maar "is het afgewerkt door iemand die het kan". Twee dingen beantwoorden dat.
Het eerste is wetgeving. Europese regels verbieden chroom(VI) in leer dat de huid raakt, en REACH bijlage XVII, post 47 begrenst het op 3 mg/kg. Leer dat legaal op de Europese markt wordt verkocht moet daaraan voldoen.
Het tweede is certificering. De Leather Working Group controleert looierijen, en de hoger beoordeelde looierijen voegen na het looien plantaardige looistoffen of antioxidanten toe juist om te voorkomen dat chroom(VI) ontstaat. Noemt een maker een LWG-beoordeelde looierij, dan zegt dat meer dan het woord "eco" waar dan ook op de pagina.
Plantaardig looien heeft trouwens zijn eigen milieurekening, en die is niet leeg. Het kost aanzienlijk meer water en tijd, en het gebruikte looiwater moet verwerkt worden. De eerlijke conclusie is dat beide processen goed of slecht uitgevoerd kunnen worden, en dat hoe een looierij draait meer uitmaakt dan welke methode ze gebruikt.
Welke methode bij welk product hoort
Stem de looiing af op de taak en de discussie lost grotendeels op.
Plantaardig gelooid verdient zijn plek waar stevigheid het punt is. Een riem die niet mag uitrekken. Een messchede die zijn vorm moet houden. Een gestructureerde tas die stug hoort aan te komen en in vijf jaar de jouwe wordt. Wil je dat het voorwerp zichtbaar vastlegt hoe het gebruikt is, dan is dit de keuze.
Chroom gelooid verdient zijn plek waar zachtheid en gelijkmatigheid het punt zijn. Een tas die je de eerste ochtend comfortabel wilt hebben in plaats van de honderdste. Alles in een kleur die niet bruin is. Alles dat regelmatig regen tegenkomt.
Een weekendtas die stijf aankomt en een jaar lang stijf blijft is geen authentiekere tas. Het is het verkeerde leer voor de taak.
Wat NEGOTIA gebruikt, zonder omhaal
Onze productpagina's vermelden nappaleer, en nappa is doorgaans chroom gelooid. Wij staan aan de chroomkant van deze vergelijking en er is geen reden om daar omheen te draaien.
Het is ook de juiste kant voor wat wij maken. Een laptopfolio of een weekendtas moet soepel zijn op de dag dat hij aankomt, moet er in zwart zijn en niet alleen in cognac, en moet ertegen kunnen om in de regen van de auto naar kantoor gedragen te worden. Plantaardig looien zou die producten slechter maken in hun eigenlijke taak, en duurder bovendien.
Wil je de volledige uitleg over wat nappa wel en niet zegt, dan behandelt wat is nappaleer dat, inclusief waarom het woord niets zegt over de kwaliteitsklasse. Voor hoe het materiaal zich gedraagt zodra je het hebt, is een leren tas onderhouden en reinigen de praktische helft.
Het assortiment, met materialen en afmetingen bij elk product, staat in de tassencollectie.
Hoe je herkent wat je al hebt
Geen laboratorium nodig. Drie aanwijzingen, op volgorde van betrouwbaarheid.
- Voel de randen. Plantaardig gelooid leer is meestal dikker en de gesneden rand is licht, stevig en glad te wrijven. Chroom gelooide randen zijn vaak dunner en laten bij een snede een vage blauwgrijze kern zien, door de looiing.
- Kijk naar de kleur. Felle kleuren, zwart en echte grijstinten zijn vrijwel altijd chroom. Natuurlijk tan dat ongelijkmatig donkerder is geworden waar handen het raken is vrijwel altijd plantaardig.
- Druk erin. Plantaardig gelooid leer houdt een vouw vast en heeft even nodig om terug te komen. Chroom gelooid veert terug.
Geen van deze aanwijzingen vertelt je of het leer goed is. Dat is de kwaliteitsklasse, een compleet andere as, en de as die bepaalt hoe het ding er over vijf jaar uitziet.
